Aktywność fizyczna dzieci i młodzieży – kiedy zacząć trenować i dlaczego to ważne?
Kiedy rozpocząć?
Nie istnieje jeden uniwersalny wiek, w którym dziecko powinno rozpocząć treningi sportowe. Wiele zależy od rodzaju dyscypliny oraz indywidualnego rozwoju fizycznego i emocjonalnego dziecka. W Akademii Mistrzów AZS UMCS Lublin przyjmujemy, że pierwsze zorganizowane formy aktywności ruchowej można wprowadzać już w wieku 3–5 lat. W tym okresie zajęcia powinny przede wszystkim łączyć zabawę z ogólnym rozwojem motorycznym, co oferuje nasza Akademia Malucha. Wyjątek stanowią zajęcia z pływania, które pediatrzy zalecają już niemowlętom.
Między 6. a 10. rokiem życia dzieci są szczególnie podatne na rozwój podstawowych zdolności ruchowych, takich jak koordynacja, równowaga czy szybkość reakcji. To dobry moment na rozpoczęcie bardziej regularnych treningów, ale nadal nie powinny one być zbyt specjalistyczne. Należy skupić się na elementach wielu dyscyplin, by jak najbardziej wszechstronnie rozwijać umiejętności początkującego sportowca. „Te najmłodsze lata należy poświęcić na ogólny rozwój psychofizyczny dziecka. Na ,, zaszczepienie” pasji do sportu. By na dalszym etapie wdrażać elementy danej dyscypliny sportowej” – podpowiada Marcin Ciećko, trener Akademii Koszykówki AZS UMCS Lublin.
Specjalizacja w jednej dyscyplinie najczęściej pojawia się dopiero w wieku 11–14 lat, kiedy organizm dziecka jest lepiej przygotowany na większe obciążenia treningowe. Warto jednak pamiętać, że tempo rozwoju dzieci jest różne. Na tym etapie wprowadza się konkretne elementy treningu sportowego, dostosowane do umiejętności jednostki i grupy. Trener Marcin zwraca uwagę „na indywidualne wyszkolenie od strony techniki, motoryki i mentalności. Jest to kluczowy element na późniejszym etapie treningu, który pozwala na realizację założeń gry zarówno w ataku jak i w obronie” – dodaje trener Ciećko.
Sport kształtuje i wymaga
Według trenera Marcina Ciećki „trening sportowy rozwija nie tylko sprawność fizyczną, ale także cechy charakteru młodego człowieka: szacunek, systematyczność, radzenie sobie ze stresem, przestrzeganie zasad, samodyscyplinę”. Według niego „dzieci uprawiające sport łatwej radzą sobie w życiu codziennym i w swoich obowiązkach”.
Wśród najważniejszych cech charakteru dzieci trenujących w Akademii Mistrzów można wymienić również: cierpliwość, umiejętność współpracy, która jest szczególnie ważna w sportach zespołowych oraz odporność psychiczną. Dzieci uprawiające sport lepiej radzą sobie z porażkami, presją rywalizacji i sytuacjami stresowymi, np. w szkole.
Warto podkreślić, że większość z tych cech nasi wykwalifikowani trenerzy Akademii Mistrzów rozwijają u dzieci w trakcie zajęć, poprzez odpowiedni dobór zabaw oraz gier ruchowych, ćwiczeń indywidualnych i zespołowych.
Z drugiej strony by uprawiać sport, konieczne jest posiadanie pewnych walorów, które sprawiają, że postępy stają się widoczne, a tym samym wzrośnie motywacja do dalszej pracy.
Niewątpliwie należą do nich ambicja i wytrwałość oraz chęć pokonywania własnych słabości. Trenerka Akademii Siatkówki – Natalia Bielińska – podkreśla, że „w każdym sporcie bardzo ważna jest ciężka praca nad własnymi umiejętnościami. Na sukces sportowy składa się wiele czynników, natomiast jeżeli chodzi o cechy indywidualne to podkreśliłabym właśnie zaangażowanie i pracę na treningach, która wpływa bezpośrednio na rozwój umiejętności zawodnika”.
.
A co z motywacją?
Nie ulega wątpliwości, że odpowiednie nastawienie odgrywa kluczową rolę w chęci uczestniczenia w treningach, czy podnoszenia swojego poziomu sportowego. Poznawanie nowych osób, możliwość dzielenia się wspólną pasją i przeżywania tych samych emocji łączy dzieci i młodzież. Zarówno sukcesy, jak i porażki kształtują charakter młodych sportowców oraz stanowią motywację do dalszej pracy. Z czasem dochodzą kolejne etapy w życiu sportowca – zgrupowania, udział w zawodach i rywalizacja z rówieśnikami. To wszystko buduje u młodego sportowca pewien model stylu życia i codziennego funkcjonowania. Rytm dnia wyznaczają: posiłki, szkoła, nauka, treningi i odpoczynek, co stanowi dobrą podstawę do zdrowego i aktywnego trybu życia w przyszłości. Jednym z czynników motywujących może być również możliwość poznania gwiazd sportu – idoli , czyli najlepszych zawodników i zawodniczek, których dzieci znają z telewizji i podziwiają.
Trener Akademii Lekkiej Atletyki – Szymon Topolnicki – podkreśla, że „najlepiej pokazać młodym zawodnikom jakie perspektywy i możliwości daje sport zaczynając od znajomości, przyjaźni, poznawaniu nowych miejsc, kultur i języków, a kończąc na sposobie na życie.” Nadmienia również, że uprawianie sportu pozwala w „przekraczaniu własnych
barier i granic, realizowaniu swoich celów oraz wzmacnianie poczucia własnej wartości”.
Jaką rolę w rozwoju młodego sportowca odgrywają rodzice/opiekunowie?
W domu, przy rodzinnym stole, w bezpiecznej atmosferze rodzice i dzieci podejmują kluczowe decyzje związane z przyszłością. Podobnie jest z postanowieniem o wysłaniu dziecka nie tylko na zajęcia z języka angielskiego czy matematyki, ale również o rozpoczęciu i kontynuowaniu przygody ze sportem.
„Rodzice odgrywają kluczową rolę w rozwoju młodego sportowca. Dają możliwości rozpoczęcia kariery sportowej. Brak otwartości rodziców na nowości i inne sporty może zmarnować talent dziecka. To w dużej mierze reakcje rodziców kształtują to, w jaki sposób zawodnik będzie radził sobie ze stresem, presją, zwycięstwami, a także porażkami. To rodzice jako pierwsi wspierają młodego sportowca i budują u niego wytrwałość i zaangażowanie w
dążeniu do osiągania celów.” – tłumaczy trener Szymon. Nic dodać, nic ująć.
Podsumowanie
Badania nad rozwojem sportowym wskazują, że najbardziej korzystny jest model tzw. wszechstronnego rozwoju, w którym dziecko w młodszych latach próbuje różnych form aktywności. Pozwala to rozwijać szeroki zakres umiejętności ruchowych, które później mogą zostać wykorzystane w wybranej specjalizacji. Najlepszym momentem na rozpoczęcie treningów jest wczesne dzieciństwo, jednak początkowe zajęcia powinny mieć formę zabawy i ogólnego rozwoju ruchowego. Najważniejsze jest to, aby dziecko czerpało radość z aktywności i rozwijało swoje umiejętności w tempie dostosowanym do indywidualnych możliwości, w czym powinni wspierać trenerzy i rodzice.
Autor: Jolanta Kościuk
